Сүүлд нэмэгдсэн үгс
|
ОРДЕР ᠣᠷᠳᠧᠷ ordeer |
аливаа юмыг хүлээн авах, олгох, ашиглахад зориулсан баримт хуудас; төлбөрийн ордер; орон сууцны ордер; орлого-зарлагын ордер. |
|
|
|
|
АГШРАХ ᠠᠭᠰᠢᠷᠠᠬᠤ agsiraqu |
|
|
|
|
|
ЗУЛ ᠵᠤᠯᠠ jula |
хөвөнгийн голыг тосонд тавьж шатаан хэрэглэх гэрэл; цөгцтэй зул; лаа зул; тосон зул; зулын цөгц; зул шандах (зулын гол хэтэрхий нарийдаж гэрэл нь дутмагдах); зул мандах (зул ноцох ба зулын гэрэл улам их болох); зул бүхэх, зул жаргах (зул унтрах); зул барих (зул шатаах, зул асаах); зул сар бэлгийн улирлын өвлийн эхэн сар). |
|
|
|
|
МЭТ ᠮᠡᠲᠦ metue |
|
|
|
|
|
БИЗ ᠪᠢᠵᠡ᠂ ᠪᠤᠢ ᠵᠠ bije, bui j-a |
сул үг; та энэ өдөр хуралтайг мэдсэн биз; чи миний юмыг үзээгүй биз?. |
|
|
|
|
БҮҮ ᠪᠦᠦ bueue |
хориглох үг; битгий, үл; чи бүү яв!; бүү хэл!; бүү сана!; бүү мэд!; айвал бүү хий, хийвэл бүү ай хууч.. |
|
|
|
|
ЭС II ᠡᠰᠡ ese |
хориглох сул үг, үл; эс гүйцэв; эс мэдэв; эс тоожээ. |
|
|
|
|
ЭС I ᠡᠰ es |
аливаа махбодийн байгууллын энгийн, нэгж; ганц эст амьтан; олон эст амьтан ургамал |
|
|
|
|
БУЙ ᠪᠤᠢ bui |
бий, бий бүхэн, -тай; надад юм бий; манайд сайхан зураг буй |
|
|
|
|
ЮУ II ᠤᠤ yuu |
урт, хос эгшгээр төгссөн үгэнд хэрэглэгддэг, асуух төлөөний үг, эр эгшигт үгэнд бичнэ; ах чинь явуу юу? энэ олон чинь хоргой юу? чи сургууль дээр очоо юу? |
|
|
|
|
ЮУ (Н) I ᠠᠭᠤ᠂ ᠠᠭᠤᠨ yagu, yagun |
хүн төрлөхтнөөс бусад амьтай амьгүй бодис, байгалийн үзэгдлийг лавлан асуухад хэрэглэх үг, эр эгшигт үгэнд бичнэ; энэ юу? тэр юу? сонин юу байна? юу хийж байна? чи юу мэдэх вэ? юу харж үзэж байдаг хүн бэ? юунд тийм байх вэ? чи юунд хэлэв? та нар юунд хоцров? манай энд юугаар ч дутагдах юм алга байна; хөдөө юугаар явах юм бэ? чи юугаар нь яах юм бэ? энэ юуны мах вэ? энэ юуны арьс вэ? юуны төлөө үүнийг хийж байгаа юм? юу зовох (юу ядах); юу ядах (хялбархан; үүнийг хийхэд юу ядах вэ; тийм юм олоход юу ядах); юу хийх (а. лавлан асуух үг; үүгээр юу хийнэ? үүгээр юу үйлдэнэ? б. ямар нэгэн юмыг голоход хэрэглэх үг; үүгээр юу хийнэ вэ? түүгээр юу хийнэ? юу хийх вэ (a. хийх үйл ажлыг заалгахаар лавлан асуухад хэрэглэх үг; би юу хийх вэ? б. санаанд үл тохирох үйл юм хийж байгааг үзээд үл тоомсорлож хэлэхэд хэрэглэх үг; чи үүнийг хийж, юу хийх вэ); юу хэлэх вэ (а. эндсэн цалгардсан газрыг зааж сануулахад хэрэглэх үг; чамд юу хэлэх вэ; юу гэх вэ ч гэнэ; б. хэлэх юмгүй; чамайг яв гэхээс өөр юу хэлэхэв дээ); юу гээ вэ (дуудсан зэрэгт учрыг лавлан асуух үг; та юу гээ вэ? чи юу гээ вэ?): юу гэнээ (бусдын хэлсэн үгийг ухаж мэдээгүйдээ лавлан асуух үг); юу гэж (юу гэнэ); юу юу (ямар гэсэн санаа; чи юу юу авчрав? тэнд юу юу байна? тэр юу юу өгүүлэв?); юун сайн юм бэ (яасан сайн юм бэ; юун сайн юм бэ, одоо хоюулаа явж кино үзээд ирье); юун ч их юм бэ (яасан их юм бэ; за юун ч их юм авчирсан юм бэ?); юуны тулд (яахын тулд; юуны тул ажил хийж байна? юуны тул түүнийг хамгаалав?); юун хамаа (хамаагүй); юун юм (урьд мэдэхгүй байсан юмыг хожим сонсоход лавлан асуух үг; юун юм, би мэдэхгүй; юун юм яриад байна); юун юунаас чухал (энэ тэр алив юмнаас онц чухал); юу юугүй (одоохон, даруйхан; юу юугүй явах болов); юу ч болов (эрсэлж шийдсэн зүйлд гаргах үг; юу ч болов, чингэе; юу ч болов, дүүрсэн хэрэг*). |
|
|
|
|
ХЭН ᠬᠡᠨ qen |
асуух төлөөний үг, гагцхүү хүн төрөлхтәнд хэрэглэнэ; нэр хэн бэ? тэр хэн бэ? үүнийг хэн хэлэе? танайд хэн хэн ирэе? чи хэн хэнийг таних вэ? хэн гэгч тэр вэ? хэнээс авав? хэнээс сонсов?; хэн тэгш (ялгаваргүй адил; хэн тэгш хуваах хэрэгтэй; хэн тэгш ажиллах ёстой); хэн мэдэх вэ (мэдэхгүй гэж баахан уцаарлах үг); хэн хүнгүй, хэн хэнгүй, хэн янгуй (байгаа хүн цөмөөрөө, бүгдээрээ). |
|
|
|
|
ҮНЭЭ ᠦᠨᠢᠡ ueniy-e |
гурваас дээш насны эм үхэр; монголын үнээ; сарлагийн үнээ; үнээний сүү; сувай үнээхээлгүй үнээ хусран үнээтугалгүй саамгай үнээ. |
|
ТЭВЭР ᠲᠡᠪᠡᠷᠢ teberi |
хүний нэг гар буюу хоёр гараар тэврэн барих хэмжээний юм: нэг тэвэр түлээ |
|
|
|
|
ТААВАР ᠲᠠᠭᠠᠪᠤᠷᠢ tagaburi |
|
|
|
|
|
ДЭЭВЭР ᠳᠡᠭᠡᠪᠦᠷᠢ degebueri |
юмны дээд этгээд, түүнийг өнгөлж бүрхсэн юм; гэрийн дээвэр; байшингийн дээвэр; төмөр дээвэр; модон дээвэр; ваар дээвэр |
|
|
|
|
ДЭВЭР ᠳᠡᠪᠦᠷᠡ debuer-e |
|
|
|
|
|
ХУУЧИН ᠬᠠᠭᠤᠴᠢ᠂ ᠬᠠᠭᠤᠴᠢᠨ qaguchi, qaguchin |
шинэ гэдгийн эсрэг утга; 1. элэгдэж хуучирсан, муудсан юм; хуучин гутлаа тахалж өмсөв; хуучин дээл; хуучин мах; 2. Урьд, урьдын; хуучин байрандаа байгаа; хуучин ажлаа хийсээр л байна; хуучин тайж явсан хүн; гэм биш зан; гэнт биш хуучин з ү й р; хуучин удирдлага (урьд байсан удирдлага); 3. эрт, эртний, өнгөрсөн үеийн хуучин танил (эрт урьдын танил); хуучин нөхөр (эрт урьдын нөхөр); хуучин заншил, хуучин зуршил (эртнээс уламжлагдаж хэвшсэн зан суртахуун); хууч үг (эцэг өвгөдөөс уламжлагдаж ирсэн сургаалт үгс); хуучны судлал (эртний судлал, архелоги); хуучны дурсгалт зүйл (эртний дурсгалт зүйлс); хуучин данс хараа (өнгөрсөн үеийн бичиг дансны зүйл); хууч хөөрөх, хууч ярих (өнгөрсөн үйл явдлын тухай хүүрнэн хэлэлцэх; хуучаа ярих гээд хулгайгаа ярих); хуучин цаг (үеэ өнгөрүүлсэн цаг); хуучин хүн (а. урьд байсан хүн; б. хашир догь болсон хүн); хуучин бууны хугархай (а. юм үзэж нүд тайлсан; б. хур юмны үлдэцтэй); 4. архаг; хуучин өвчин (удаж архагшиж тогтсон өвчин); 5. сүүл, шувтрага; сарын хууч (сарын сүүлийн арав хоног); хуучин үдэш (сарны зурхайн ёсны арван хоёрдугаар сарын гучны үдэш, битүүн ч гэдэг). |
|
|
|
|
ГОЁЛОГ ᠭᠣᠣᠯᠢᠭ goyolig |
бааxан гоё |
|
|
|
|
ЭЦЭГ ᠡᠴᠢᠭᠡ echige |
|
|
|
