таван хошуу мал - төрлийн үгс


МОРЬ


амьтан

МОРЬ, МОРИН
ᠮᠣᠷᠢ
mori
  1. адгуус, засч агталсан адуу; зээрд морь; хурдан морь; жороо морь; эмнэг морь; тэрэгний морь; морьтой хүн; мориор явах; наадмын морь; морь уу гүү юү? сайн морь; морь мал, агт морь хорш.; морины сайныг унан байж мэд, хүний сайныг ханилан байж мэд хууч; морины жороо махаа барна, хүний жороо хүнсээ барна зүйр; морь уях (а. уралдах морийг сойх; б. бие засах): морь сойх (уралдааны морийг хагсааж биеий нь живхнүүлэх); морь тавих (а. уралдах газраас морь эхлэн гарах; б. унаа морийг идээшлүүлэхээр тавих буюу ижилд нь нийлүүлэх; би бор морио тавьж хонох юм байгаа; в. өөрийн морийг бусдын адуунд нийлүүлж адгуулгах); морь харах (бие засах); морь гаргах (уралдааны морьд уралдах газар руугаа явах); морь уралдах (морины хурдыг тэмцэх); морь тарлах (морь үсэргэх); морь үсэргэх (уралдах морийг довтолгон дасгаж сургах); морь хөлслөх (морьдыг давхиулан хөлсийг гаргах); морь барих (а. урадсан морийг барианы газар ирэхэд нь тосч барих; б. тавьсан морийг барьж авах); морин өртөө (мориор албан залгуулах үүрэг гүйцэтгэгч газар); морин тойруулга (уралдааны морьд тойрон уралдах газар); морины уяа (а. хурдны морь уях ажиллагаа; энэ морины уяа нь таарч байна; б. морь уях шон мод); морин тэрэг (моринд хөллөх тэрэг), морь хөтлөгч (морьт цэргийн дарга нарын морийг харж адуулах хүн); морин шил (том шилэн лонх); морин тармуур (морь оруулан хөллөж өвс тармах тармуур); морин цэрэг (морьт цэрэг): морин дивиз (морьт дивиз); морин хуур (монгол үндэсний нэгэн зүйл хөгжмийн зэвсэг); морин хийл (чавхдаст хөгжмийн нэг зэвсэг); морин дээгүүр (хурдан, яаруу); морин дэл дээгүүр (хурдлан, яаравчлан); морин зээргэнэ ургамал (цагаан буюу шар цэцэгтэй балт, анхилмал өвс); морин улаагана ургамал (агийн төрлийн нэгэн зүйл өвс); морин агь ургамал (агийн төрлийн нэгэн зүйл өвс); морин шарилж ургамал (жижиг хонгорцог цэцэгтэй, гашуун амттай, сэнгэнэсэн үнэртэй ногоо); морин шаваг ургамал (шавгийн төрлийн нэг зүйл том бут); морин хад ургамал (исгэлэндүү амттай, томхон жимсгэнэтэй, өргөстэй бут); морин хулгана амьтан (хээр талд орших нэг зүйл хулгана, билчээрт хорхой); морин хараацай амьтан (хараацайтай адил болоод маш том нэг зүйлийн шувуу, жихүүн газар оршиж чадна); морин мэлхий амьтан (мэлхийтэй адил болоод бие нь нарийхан, үүгүй, махыг иддэг); морин хэдгэнэ амьтан (торхи зөгийтэй адил болоод бие нь үстсэн морины ам хамар руу ордог нэгэн зүйл ялаа); морин зөгий амьтан (нарийвтар биетэй, шар хар эрээн зүстэй, хатгавал хортой нэгэн зүйл ялаа); морин хүрэлзгэнэ амьтан (үхэр хүрэлзгэнээс том, хар өнгөтэй нэг зүйл хүрэлзгэнэ); морин шоргоолж амьтан (том хар шоргоолж); морин шилүүс (нас гүйцсан том шилүүс); морин хонх (дүүжлүүр том хонх); морий нь унуулах (өвчний хүндрэхийг түргэтгэх):

  2. дорно зүгийн зурхайн ёсны арван хоёр жилийн долдугаар; морин жил;

  3. шатрын нэг бод; мориор нүүх; өрөөлтэй морины өшгөлөн шаг;

  4. шагааны хавиргаар босгосон нэгэн тал; морь босгох ).

alt text

ТУГАЛ
ᠲᠤᠭᠤᠯ
tugul

үнээ, заан, хандгай зэрэг адгуусны төл; туян цагаан таягаа тулж, тугал олон одон сүргээ туув (шүлэг); тугалын зэл; тугалын хашаа; тугалын арьс; тугал улаан болох (хүүхдийн бие зун наранд ихэд шарагдах).

ТЭМЭЭ, ТЭМЭЭН
ᠲᠡᠮᠡᠭᠡ
temege

нуруундаа нэг буюу хоёр бөхтэй, хивдэг том амьтан, бие өндөр болоод хүзүү гагагар, атан тэмээ; ганц бөхтэй тэмээ; тэмээн жин; тэмээн сүрэг; тэмээний ноос; тэмээ гэхэд ямаа гэх (буруу зөрүү ярих); тэмээ хариулсан хүн буурынхаа занг андахгүй зүйр; тэмээний хөх ургамал (зэрлэг гаймуу ногооны адил, чавга мэт цоморлогтой, идэж болно); тэмээн гөрөөс амьтан (хоёр бөхт зэрлэг тэмээь хавтгай ч гэдэг, маш ховордсон амьтан); тэмээлжин хяруул амьтан (явган шувууны төрөл, одоо цагт бүх шувууны дотроос хамгийн том нь, гүйх нь хурдан, зарим газарт тэжээх өсгөх нь бий, өд нь их үнэ хүрнэ, мах өндгий нь иднэ); тэмээний хоолой ургамал (иш өндөр болоод хонгилтой, навчиндаа сондуутай, борлуулж иднэ, бас ч исгэлэн ус хийх нь бий); тэмээн сүүл ургамал (харганын төрөлд багтдаг сөөг ургамал, ойн бүснээс дээш уулын оройд ургадаг, мал төдий л иддэггүй); тэмээн харгана ургамал (1,5-2 метр өндөр, мөчир салаалсан, шар ногоон хальстай, хос хосоор ургадаг өдлөг навчтай, сөөгөрхөг ургамал); тэмээн хэл ургамал (20-30 см өндөр, олон наст ургамал, том бөгөөд уртавтар гонзгой навчтай, цэцгийн өнгө тунгалаг ягаан, бас шар өнгөтэй ч бий).

ЯМАА, ЯМААН
ᠢᠮᠠᠭ᠎ᠠ
imag-a

үс урт, сүүл бага, ац туурайтай хивэгч, хөхөөр өсөх амьтан, зэрлэг тэжээвэр хоёр зүйл бий ямаа туйлавч янгирцаг эвдэхгүй

alt text

ҮНЭЭ
ᠦᠨᠢ᠎ᠡ
ueniy-e

гурваас дээш насны эм үхэр; монголын үнээ; сарлагийн үнээ; үнээний сүү;

сувай үнээ

хээлгүй үнээ

хусран үнээ

тугалгүй саамгай үнээ.

ҮХЭР
ᠦᠬᠡᠷ
ueqer

тугалмайт эвэрт, ац туурайт хивэгчийн намын амьтан, эвэр гилгэр, сүүл урт; үхэр мал; үхэр сүрэг; монголын үхэр; сарлаг үхэр; үг хөөцөлдөхөөр үхэр хариул зүйр; шуудайд хийсэн үхрийн эвэр шиг (хүмүүсийн хоорондоо эвлэршгүй); үхрийн бөөр шиг (эрээвэр хураавар, олон янзын юм цугларсан); үхэр шахах (идшинд хэрэглэх үхрийг онцлон тэжээх, бордох); үхэр бүрээ (том бөгөөд бүдүүн дуутай бүрээ); үхэр тэрэг (үхэр хөллөх явдаг тэрэгй үнэнээр явбал, үхэр тэргээр туулаь гүйцнэ зүйр); үхэр буу (их буу); үхэр даалимба (бүдүүн ширхэгтэй нэг зүйл даалимба); үхэр гал (модыг ихээр овоолж шатаасан гал); үхэр арвай (үслэсэн арвай); үхэр нүд (үхрийн нүд); үхэр шүлхий ургамал (өндөр нь дөчин сантиметр орчим хүртэл бий, өнгө хар ногоон, хатсан цагтаа шаравтар, амт гашуун бөгөөд эхүүн, үнэр хатан нялуун, үрийн өнгө бор, болоод хуурсны хэлбэртэй, ногоон цагт нь хонь ямаа бага сага иднэ, ихээхэн идвэл шээс хаагдах хор бий, хатсан цагт тэмээ, хонь, ямаа иднэ, зарим газар өмхий өвс ч гэнэ); үхрийн хэл ургамал (хээр газар бут бутаар ургах навч нарийн болоод урт нь нэгэн сөөм илүү, навчинд соёо бий, ишгүй нэгэн зүйл ногооны нэр, болгож иднэ); үхэр гоньд ургамал (гол горхины эрэг нуга газар ургадаг, шүхэр цэцгийн язгуурын ургамал, цэцэг нь жижиг бөгөөд цагаан); үхэр дэгд ургамал (ойн хаяа, шугуйгаар голлож ургана, навч том бөгөөд гонзгой далбагар, хөх цэцэгтэй дэгдийн язгуурын ургамал, навч нь хатахдаа цайна); үхэр бөлжиргөнө ургамал (өнгө улаан, амт амттайхан нэг зүйл жимсгэнэ); үхэр харгана ургамал (харганы нэг зүйл, элстэй газар ургана, өндөр нь хоёр метр орчим бий, язгуурт хожуултай, модны хальс гялгар цайвар шар, цэцэг нь шар ногоон, цэцэг навч найлзуурыг тэмээ, хонь ямаа цэцгийг иднэ); үхэр үүргэнэ ургамал (хээр ургана, навч уртхан болоод өргөн нэг зүйл ногооны нэр, борлуулж иднэ); үхрийн нүд ургамал (долоонын модны адил модонд овооролдон ургах жимсгэнэ); үхэр сондуу ургамал (сондуу урт, үр нь хар бөгөөд буурцгийн хонгорцог адил, хонгорцгийг шулмасын сорви гэнэ); үхрийн шүлс (бэр цэцэг); үхэр мэхээр ургамал (навч урт нарийн, мэхээр мэт бүдүүн үндэслэг иштэй, цагаан ягаан цэцэгтэй ургамал, ойн зах, чийгтэй нуга газар ургана); үхэр тарна ургамал (20-30 сантиметр өндөр, нарийн урт навчтай, жижиг цагаан ягаан цэцэгтэй, олон наст ургамал); үхэр огдой амьтан (бие томруухан, чих том, сүүл оготор, хээр нүх малтах буюу хад чулууны хонгилд оршино, нүхнийхээ амсарт өвс чулуу зэргийн юм хурааж овоолно); үхэр хулгана (үхэр огодойн өөр нэр); үхэр бөднө амьтан (бөднөөс баахан бяцхан, шийрэндээ эрхийгүй нэг зүйл бялзуухай); үхэр хараацай амьтан (жигүүр сүүл урт, хөл богино, энгийн хараацайнаас томхон, саравчны дор ба хаданд үүр хийнэ, хавар ирж намар буцдаг нэг зүйл хараацай шувуу); үхэр цууцаль амьтан (цууцальтай адил болоод баахан том нэг зүйл шувуу, дуу гарах бол эрхгүй бороо орно гэдэг); үхэр загас амьтан (амар загастай адил, өнгө хар болоод эрээн, шүд олон бөгөөд хурц нэг зүйл загас, мөрөн голд төрнө); үхэр халиу (далайн элжиг); үхэр сүүл амьтан (мөрөн голд төрнө, ахиа загаснаар томхон, сүүлийн этгээд моголцог, хайрсгүй нэг зүйл загас); үхэр цох амьтан (хальс хатуу бөгөөд жигүүртэй, толгойд эврийн адил хоёр туршуултай нэг зүйл цох хорхой); үхэр гүрэлзгэнэ амьтан (гүрэлзгэнийн адил болоод том, өнгө ногоон, жигүүр урт, намар жиргэдэг хорхой); үхэр зөгий амьтан (зөгийн язгуурт багтдаг үсэрхэг, том биетэй шавьж); үхэр жил (Дорно зүгийн зурхайн ёсны арван хоёр жилийн хоёрдугаар нь); үхэр ин (том чулуун тээрэм); үхэр чулуу (а. мөсөн урсгалын зэрэг бодисын хүчинд анхны байрнаас хөдөлсөн том чулуу; б. газрын хөрсөн дороос онцгой цухуйж гарсан том чулуу).

alt text


Creative Commons License
©2009-2014 Толь.Query.mn | Оролцогчид | Статистик | Хэрэглэх Нөхцөл | Эх сурвалж | Талархал | Холбоо барих | Сайтын тухай
Элсэх заавар | Толийн тайлбар | Монгол бичгийн галиг | Хандив