НОХОЙ
ᠨᠣᠬᠠᠢ
noqai
|
- хөхөөр тэжээгч араатны тусгай аймагт багтах тэжээвэр амьтан; хотны нохой; өлөгчин нохой; нохойн гөлөг; нохойн байр; гөрөөч нохой (анч нохой); хоточ нохой (хотоо манах сэргийлэхдээ үнэхээр сайн нохой); анч нохой (ан амьтанг барихдаа сурамгай, гөрөөч нохой); золбин нохой (эзэнгүй нохой); нохой тавих (а. ан амьтан бариулахаар нохой тухирч явуулах; б. хулгайчийг илрүүлэн олохоор хайгуулч нохойг явуулах); нохой тухирах (нохойг ямар нэгэн зүйлд зориуд чиглүүлэн тавих);
- шилжсэн зальтай, мэхтэй, муу санаатай, хэцүү, төвөгтэй; нохой хүн (заль мэх ихтэй); нохой явдал болох (бэрхшээлтэй үйл явдал тохиолдох); нохой хэрэг (хэцүү хэрэг); нохой зан (муу зан);
- сарны зурхайн арван нэг дахь жил, цаг; нохой жил; нохой нүцгэн (огт юу ч үгүй хоосон нүцгэн; гахай явган, нохой нүцгэн хорш.); нохой гахайдаа хүрэх (хоёр хүн хоорондоо эвдрэлцэж муу муухайгаа дуудалцах); нохойн дуу ойртох (ямар нэгэн үйл явдал дуусах, төгсөхдөө маш ойр болох); нохойн толгойг ширээ дээр тавивч шороо дээр (муу юмыг дээш татавч доошоо); нохойн гэдсэнд шар тос тогтохгүй (муу юманд сайн юм үл тохирох); нохой хамартаа тулбал усч (амин дээрээ тулахаар аргы нь олдог); нохой хараацай амьтан (хөгц бялзуухай); нохой мич амьтан (мичний нэгэн зүйл); нохойн ялаа амьтан (нохойн биед төрсөн ялаа); нохойн галуу амьтан (халуу мэргэн гэдэг шувууны улаан хушуутай алаг хүзүүтэй нь); нохой шогшор амьтан (нүд улаан, жигүүр урт, модны батганыг барьж иддэг нэгэн зүйл шувуу); нохойн өтөг амьтан (өвөл модны хонгилд орших бяцхан өтөг); нохой бөөс амьтан (цус сорогч үсэрдэг жижигхэн хорхой); нохойн далан хальс ургамал (голын ойр ургадаг, алаг дүрстэй, цайвар улаавтархан өнгийн цэцэгтэй нэгэн зүйлийн модорхог ургамал); нохой хуш ургамал (богино болоод салаа үлэмж, самар ургахгүй хуш мод); нохойн хуух ургамал (зэллэж ургадаг, бяцхан гуатай төстэй, түүхийдээ ногоон, боловсрохдоо хурц улаан өнгөтэй бөгөөд зөөлөн хүүрэг нэгэн зүйл ургамал); нохойн хушуу ургамал (голын эрэг, ойн захаар ургадаг бутархаг ургамал, мөчир ба ишиндээ өргөстэй, том ягаан цэцэгтэй, үр жимс нь витамин ихтэй, чийг бамын өвчинд хэрэглэнэ); нохойн зангуу ургамал (тарианы газар, замын хажуу газраар ургадаг, үр нь тостой бөгөөд түүгээр маажин хийнэ, навч ба үндэс нь шар, ногоон будагтай, зангуу нь малын арьс үсэнд шигдэнэ); нохойн шээрэн ургамал (нохойн шийрийн нэг зүйл ургамал); нохойн хэл ургамал (уруул цэцгийн язгуурын олон наст ургамал, ягаавтар цэцэгтэй); нохойн шийр ургамал (говь цөл газар ургадаг сөөг ургамал, шүүслэг гонзгой навчтай, навчийг мал амтархаж иднэ); нохойн хоншоор ургамал (зэрлэг тэргүүлэгч цэцэг); Тэнгэрийн гурван нохой зурхай (гурван марал).

|
|
|
ОЛИФ
|
маажин, маалингын тос

|
|
|
САМЖ
ᠰᠠᠮᠵᠠ
samja
|
а м ь т а н өнгө шаравтар, сүүл охор төрөлхийн тавтиргүй шогч, бяцхан бич.

|
|
|
СОРВИ
|
шарх, түүхий зэргийн эдгэрсний дараа арьсан дээр үлдэх царам, ором. шархны сорви, сорви аних, сорви гарах, сорви тогтох

|
|
|
БЭЭЛИЙ
ᠪᠡᠭᠡᠯᠡᠢ
begelei
|
гарын хамгаалал хувцас; бээлий хийх; нэхий бээлий; бээлийн чинээ (нялх, бага; бээлийн чинээ хүүхэд).

|
|
|
ОЙМС
|
хөлд гутлын дотуур өмсөх хувцасны зүйл; даавуу оймс; торгон оймс; эсгий оймс; оймс цоолдох (оймсны цоорсон элэгдсэн газрыг нөхөх); оймсны хараа (оймсны тусгай эмжээр, бас оймсны гутлын түрийгээс дээш гарсан хэсэг); оймс элээх (юм үзэж өнгөрүүлэх; чамайг бодвол би хэдэн оймс илүү элээсэн хүн).

|
|
|
ГУТАЛ
ᠭᠤᠲᠤᠯ
gutul
|
хөлд оймсны гадуур өмсөх түрийтэй хувцас; гутал өмсөх; гутлаа тайлах; эсгий гутал; савхин гутал; монгол гутал, гутлын ул; гутлын өсгий; гутлын боом (зулаг түрий хоёрын уулзвар); гутлын хавчаар (зулаг түрий хоёрын завсар хавчуулсан юм); гутлын хэвлүүр (гутал хийхэд хэрэглэх хөлийн хэлбэр бүхий хэлбүүр мод); гутлын зуузай (гутлын өсгийн дотор талд тавих хатуулга); гутлын тэвчээр (зулаг ул хоёрын засвар барьж хавчуулсан юм); гутлын фабрик (гутал шаахайн өнгөрөх тос)

|
|
|
НИСГЭГЧ
|
нисэх онгоцны жолооч.

|
|
|
ОД(ОН)
|
- огторгуйд цэг мэт гэрэлтэн үзэгдэх тэнгэрийн эрхэс; одон гараг
хорш.; одон бодис зүй (огторгуйн од гаргийн бүтсэн, тогтсон байдал хийгээд түүний хими физикийн чанар чадлын тухай шинжлэх ухаан); од судлал (одон гарагийг судлах ухаан); од судлаач (од судлалд мэргэжсэн хүн); одон орныг судлах оргил (тэнгэрийн байдал, нар, сар, од гарагийг байнга шинжлэн үзэхэд зориулан төхөөрсөн багаж хэрэгсэл бүхий тусгай газар); одны дуран (одны гэрэл хөдлөх); од түгэх (харанхуй болж од үлэмжхэн үзэгдэх); од сийрэх (үүр цайж огторгуйд түгсэн одны зарим нь үзэгдэхгүй болж цөөрөх); од нягт (одон маш үлэмж); од жирэв жирэв болох (гэгээ орж одон сийрэг болох); одон харвах (од унах); од унах (чулуу мэтийн хатуу бодис нэгэн газраас тасарч унан, гүйх хүчиндээ хөндий агаарт хавиран халж гал ноцон гүйж үзэгдэх); од зарах (од унах); одны гэр (одны орших газар);
- жинлүүр, чинлүүрийн нуруун дахь жин лангийн тоог заасан тэмдэг; дэнсний од; жингийн од;
- торгонд саагаар гаргасан толбо цоохор; одтой торго;
- ямар нэгэн юман дахь одон мэт гялалзах, өчүүхэн цэгүүд; чулууны од; ундаргын од;
- бууны овоо; од овоо
хорш.;
- хуучирсан авын үзүүр; авын од;
- аз, цог, заль; одтой хүн; од нь онгойжээ; од нь цоорчээ.

|
|
|
ЧӨТГӨР
ᠴᠢᠳᠭᠦᠷ
chidguer
|
шашны мухар сүсгийн үүднээс далдуур хорлох чадалтай гэдэг хий юм; буг чөтгөр, чөтгөр шулам х о р ш.; чөтгөр хорхой, чөтгөр бөөс (бясаа хорхойн өөр нэр): чөтгөрийн гал (хялбар гэрэлтдэг бөгөөд харанхуйд сүүмэлзэн харагддаг химийн махбод; зарим чулуулаг, амьтан, амьтны яс, ургамлын нэхмэл тэргүүтэнд бий, фосфор); чөтгөрийн идээ у р г а м а л (жижиг жижиг цэцгүүдтэй нэг зүйл олон наст ургамал).
{chidguer}

|
|
|